Η νομιμότητα της συλλογής κρίνει την τύχη του υλικού
Όταν μια υπόθεση πρόκειται να συζητηθεί στα δικαστήρια της Αθήνας, η πρώτη ερώτηση που θέτει ένας έμπειρος δικηγόρος δεν αφορά τον όγκο του υλικού αλλά την προέλευσή του. Μια φωτογραφία τραβηγμένη από δημόσιο χώρο, μια βεβαίωση από δημόσιο μητρώο, ένα χρονολόγιο κινήσεων ή η μαρτυρία ενός προσώπου που δέχτηκε οικειοθελώς να μιλήσει μπορεί να αποδειχθούν πολύτιμα, υπό τον όρο ότι αποκτήθηκαν με τρόπο που αντέχει σε έλεγχο. Αν η προέλευση είναι προβληματική, το ίδιο υλικό μπορεί να στραφεί εναντίον εκείνου που το προσκόμισε.
Το πλαίσιο είναι σαφές και δεν επιδέχεται ερμηνείες που εξυπηρετούν ευκολίες. Το άρθρο 19 του Συντάγματος κατοχυρώνει το απόρρητο των επικοινωνιών, ενώ η παράγραφος 3 του ίδιου άρθρου ορίζει ότι αποδεικτικά μέσα που αποκτήθηκαν κατά παράβασή του δεν λαμβάνονται υπόψη. Το άρθρο 370Α του Ποινικού Κώδικα τιμωρεί την παράνομη υποκλοπή και αποτύπωση συνομιλιών, και το ευρωπαϊκό πλαίσιο για την προστασία δεδομένων (ΓΚΠΔ 2016/679), όπως συμπληρώνεται από τον νόμο 4624/2019, θέτει πρόσθετους όρους στη συλλογή και την επεξεργασία προσωπικών πληροφοριών. Η νομιμότητα δεν είναι διαδικαστικός τύπος· είναι η ίδια η αξία του στοιχείου.
Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι ο φάκελος χτίζεται με υλικό που μπορεί να ελεγχθεί βήμα προς βήμα. Κάθε στοιχείο συνοδεύεται από ημερομηνία, τόπο και συνθήκες απόκτησης, ώστε να είναι σαφές τι διαπιστώθηκε και τι αποτελεί εκτίμηση. Η διάκριση αυτή δεν είναι γραφειοκρατική λεπτομέρεια: επιτρέπει στον δικηγόρο να αποφασίσει πώς θα αξιοποιήσει το υλικό και δίνει στο δικαστήριο τη δυνατότητα να το σταθμίσει. Κανείς, ωστόσο, δεν μπορεί να προεξοφλήσει την κρίση του δικαστηρίου ούτε να εγγυηθεί εκ των προτέρων ότι ένα στοιχείο θα γίνει δεκτό. Γι’ αυτό, πριν ανατεθεί οποιαδήποτε εργασία, προηγείται έλεγχος νομιμότητας και σκοπιμότητας: ποιος είναι ο εντολέας, ποιο έννομο συμφέρον επικαλείται, τι επιτρέπεται και τι όχι.
Τι σημαίνει «νόμιμη συλλογή» στην πράξη για μια υπόθεση στην Αθήνα
Η νόμιμη συλλογή δεν είναι θεωρητική έννοια· περιγράφεται σε συγκεκριμένες ενέργειες. Περιλαμβάνει την παρατήρηση σε δημόσιους χώρους, την έρευνα σε δημόσιες πηγές και μητρώα, τις διακριτικές επιτόπιες έρευνες και τις συνομιλίες με πρόσωπα που δέχονται να μιλήσουν, καθώς και τη γραπτή, χρονολογημένη τεκμηρίωση όλων των παραπάνω. Φωτογραφίες και οπτικοακουστικό υλικό λαμβάνονται μόνο από δημόσιους χώρους, ποτέ από το εσωτερικό ιδιωτικών χώρων, και το τελικό παραδοτέο είναι ένα γραπτό πόρισμα με χρονολόγιο, τοποθεσίες και σαφή διαχωρισμό ανάμεσα σε διαπιστωμένα γεγονότα και εκτιμήσεις.
Εξίσου σαφές είναι και το όριο προς την άλλη κατεύθυνση. Δεν γίνονται υποκλοπές τηλεφωνικών συνομιλιών, δεν διαβάζονται μηνύματα τρίτων, δεν εισέρχεται κανείς σε λογαριασμούς ή συσκευές άλλων ενηλίκων, δεν τοποθετείται κρυφό GPS ή λογισμικό σε ξένο αυτοκίνητο ή κινητό, δεν αποκτώνται τραπεζικά, τηλεφωνικά ή φορολογικά δεδομένα τρίτων και δεν γίνονται ηχογραφήσεις μέσα σε ιδιωτικούς χώρους. Όποιος υπόσχεται τέτοιες δυνατότητες δεν περιγράφει μια πιο αποτελεσματική υπηρεσία· περιγράφει ποινικά κολάσιμες πράξεις που θα έθεταν σε κίνδυνο τόσο τον εντολέα όσο και την υπόθεση.
Η Αθήνα, από αυτή την άποψη, έχει τις δικές της πρακτικές ιδιαιτερότητες. Τα δικαστήρια, τα δημόσια μητρώα, το λιμάνι του Πειραιά και οι οδικοί άξονες προς τα προάστια βρίσκονται σε κοντινή απόσταση μεταξύ τους, γεγονός που επιτρέπει τον συνδυασμό επιτόπιων ενεργειών σε μία ημέρα. Η κυκλοφορία, ωστόσο, επιβάλλει ευελιξία: αυτοκίνητο, μοτοσυκλέτα, περπάτημα ή μετρό επιλέγονται ανάλογα με τη διαδρομή. Ένα γραφείο με έδρα το κέντρο, στην Αιόλου 104, λίγα λεπτά με τα πόδια από τον σταθμό της Ομόνοιας, διευκολύνει τις επισκέψεις και επιτρέπει τα ραντεβού να προγραμματίζονται με τέτοιο τρόπο ώστε οι πελάτες να μη συναντιούνται μεταξύ τους. Όσοι αναζητούν ντετεκτιβ αθηνα για υπόθεση που οδεύει προς δικαστήριο καλό είναι να θέτουν εξ αρχής το κρίσιμο ερώτημα: με ποιον τρόπο θα συλλεχθεί το υλικό και πώς θα τεκμηριωθεί η προέλευσή του;
Γιατί οι υποσχέσεις για «εγγυημένα» αποτελέσματα είναι προειδοποιητικό σημάδι
Φράσεις όπως «θα σας φέρω ό,τι χρειάζεστε», «έχω πρόσβαση σε όλα» ή «το αποτέλεσμα είναι εγγυημένο» ακούγονται καθησυχαστικές, στην πραγματικότητα όμως συνιστούν προειδοποιητικό σημάδι. Κανένας επαγγελματίας δεν μπορεί να εγγυηθεί την έκβαση μιας δικαστικής διαδικασίας, γιατί η κρίση ανήκει στο δικαστήριο και εξαρτάται από το σύνολο της δικογραφίας, τις αντιφάσεις, τους μάρτυρες και τον χειρισμό της υπόθεσης από τους πληρεξούσιους δικηγόρους. Το ίδιο ισχύει και για το αποδεικτικό υλικό: μπορεί να είναι άρτιο ως προς τη συλλογή του και να μην αρκεί, ή να κριθεί διαφορετικά απ’ ό,τι περίμενε ο εντολέας.
Η ρεαλιστική εκδοχή μιας τέτοιας συνεργασίας έχει διαφορετική σειρά. Ξεκινά με μια εμπιστευτική πρώτη συζήτηση —στο γραφείο, στο τηλέφωνο ή με βιντεοκλήση— χωρίς δέσμευση, στην οποία περιγράφεται το πρόβλημα και τα επιδιωκόμενα αποτελέσματα. Ακολουθεί έλεγχος νομιμότητας και σκοπιμότητας, με ειλικρινή απάντηση για το τι μπορεί και τι δεν μπορεί να γίνει. Στη συνέχεια παραδίδεται γραπτό σχέδιο ενεργειών και εξατομικευμένη γραπτή εκτίμηση κόστους πριν από την έναρξη οποιασδήποτε εργασίας· δεν υπάρχει ενιαίος τιμοκατάλογος, επειδή κάθε υπόθεση διαφέρει σε διάρκεια, γεωγραφία, αριθμό προσώπων που απασχολούνται και υλικό που απαιτείται. Κατά την εκτέλεση δίνονται ενημερώσεις στα συμφωνημένα σημεία και το σχέδιο προσαρμόζεται αν αλλάξουν τα δεδομένα. Η παράδοση γίνεται με γραπτό πόρισμα, σε έντυπη ή ηλεκτρονική μορφή.
Σε ένα τέτοιο πλαίσιο, η επαγγελματική ταυτότητα ελέγχεται, δεν διαφημίζεται. Ο Πέτρος Δρόλιας είναι αδειοδοτημένος ιδιωτικός ερευνητής, με αριθμό άδειας 4891/7/1/90-δ’ όπως δημοσιεύεται, και δραστηριοποιείται από τις αρχές της δεκαετίας του 1990, με περισσότερα από τριάντα χρόνια εμπειρίας και περισσότερες από 1.500 υποθέσεις σε δεκατέσσερις χώρες. Ο εντολέας μπορεί να ζητήσει να δει την άδεια στην πρώτη συνάντηση, να θέσει ερωτήσεις για τη μεθοδολογία και να ζητήσει διευκρινίσεις για το τι ακριβώς θα παραδοθεί. Η διακριτικότητα και η αποφυγή δημοσιότητας γύρω από υποθέσεις πελατών αποτελούν σταθερή πρακτική.
Τίποτα από τα παραπάνω δεν υποκαθιστά την κρίση του δικαστηρίου. Το υλικό που συλλέγεται νόμιμα είναι εκείνο που μπορεί να εξεταστεί, να αμφισβητηθεί και να αξιολογηθεί χωρίς να εκτεθεί ο διάδικος που το προσκομίζει. Η χρήση του ανήκει στον δικηγόρο, η στάθμιση στο δικαστήριο, και η υποχρέωση όσων συλλέγουν στοιχεία είναι να παραδώσουν έναν φάκελο καθαρό ως προς την προέλευση και πλήρη ως προς την τεκμηρίωση — όχι να υποσχεθούν ένα αποτέλεσμα που δεν ελέγχουν.
